Kutudan yeni çıkmış bir laptop, aslında yarı hazır bir cihazdır. Açılış ekranını geçmek beş dakika sürer ama cihazı gerçekten sizin bilgisayarınız hâline getiren ayarlar ilk birkaç saatte yapılır. Baştan doğru kurulan bir sistem, aylar sonra ortaya çıkan yavaşlama, pil tükenmesi ve veri kaybı sorunlarının büyük bölümünü baştan engeller.
Aşağıdaki sıralama, bilgisayar ilk kurulum sürecini mantıklı bir düzene oturtuyor: önce güvenlik ve güncellik, sonra temizlik, en sonda kişiselleştirme. Bu sırayı bozmamak önemli, çünkü güncellenmemiş bir sistemde yapılan ayarlar güncelleme sonrası sıfırlanabiliyor.
Adaptörü takın, pili tam boşaltmayın. İlk kurulum sırasında sistem arka planda güncelleme indirir, sürücü kurar ve diski tarar; bunların hepsi güç tüketir. Kurulumu prize takılı hâlde yapmak, işlem yarısında kapanma riskini ortadan kaldırır. Yeni pilin "eğitilmesi" gerektiği fikri artık geçerli değil; modern lityum piller için tam deşarj döngüsü gereksizdir, hatta faydasızdır.
Kurulum sihirbazını aceleyle geçmeyin. Bölge, klavye düzeni ve saat dilimi ayarları sonradan düzeltilebilir ama klavye düzenini yanlış seçerseniz Türkçe karakterlerle uğraşmak zorunda kalırsınız. Türkçe Q düzeni çoğu kullanıcı için doğru seçimdir. Gizlilik ekranlarında ise reklam kimliği, konum geçmişi ve yazma verisi gönderimi gibi seçenekleri kapatmanız performansı etkilemez, sadece daha az veri paylaşırsınız.
Yerel hesap mı, çevrimiçi hesap mı? Microsoft hesabıyla giriş yapmak ayar senkronizasyonu ve cihaz şifreleme anahtarının yedeklenmesi gibi avantajlar sağlar. Yerel hesap daha bağımsızdır ama BitLocker anahtarını kendiniz saklamak zorundasınız. Hangisini seçerseniz seçin, güçlü ve tekrar kullanılmayan bir şifre belirleyin; hesap güvenliği ve şifre yönetimi konusunda ayrı bir rehberimiz var, kurulumdan sonra göz atmaya değer.
İnternete bağlanın ve güncellemeleri sonuna kadar alın. Windows Update'i bir kez çalıştırmak yetmez. Kurulan güncellemeler yeni güncellemeleri açığa çıkarır, o yüzden "güncelleme yok" yazısını görene kadar tekrarlayın. Arada birkaç yeniden başlatma normaldir. Bağlantıda sorun çıkarsa modem yerine önce laptopun kablosuz sürücüsünden şüphelenin.
Üretici sürücülerini ve destek uygulamasını kontrol edin. Windows genel sürücüleri kurar; dokunmatik yüzey jestleri, fonksiyon tuşları, güç profilleri ve ekran renk yönetimi genelde üreticinin kendi paketiyle tam çalışır. Marka destek uygulamasından BIOS/UEFI güncellemesi olup olmadığına da bakın. BIOS güncellemesini yalnızca prize takılıyken ve başka işlem yapmadan yürütün.
Ön yüklü gereksiz yazılımları kaldırın. Deneme sürümü ofis paketleri, üçüncü parti antivirüs denemeleri, oyun mağazaları, "hızlandırıcı" araçlar. Bunlar açılış süresini uzatır ve arka planda kaynak tüketir. Ayarlar → Uygulamalar listesini boyuta göre değil, adına göre gözden geçirin; tanımadığınız üretici adlarını aratıp karar verin. Emin olmadığınız sistem bileşenlerine dokunmayın.
Güvenlik katmanını netleştirin. Windows Defender çoğu kullanıcı için yeterlidir; ikinci bir antivirüs kurmak koruma katlamaz, çatışma yaratır. Güvenlik duvarının açık olduğunu, cihaz şifrelemenin (BitLocker veya "Cihaz şifrelemesi") etkin olduğunu doğrulayın. Şifreleme açıksa kurtarma anahtarını mutlaka hesabınıza ya da harici bir yere kaydedin. Belirli klasörleri ayrıca korumak isterseniz dosya şifreleme yöntemlerini inceleyebilirsiniz.
Yedekleme planını ilk gün kurun. Boş bir bilgisayarda yedek almak anlamsız görünür, ama alışkanlığı kurmanın en kolay anı budur. Bulut klasörünü seçin, Dosya Geçmişi'ni bir harici diske yönlendirin ve bir kurtarma USB'si oluşturun. Sonradan bunu yapmaya kimsenin vakti olmuyor.
Temel programları tek seferde kurun. Tarayıcı, arşiv aracı, PDF görüntüleyici, medya oynatıcı, ofis çözümü. İndirmeleri yalnızca resmî sitelerden veya mağazadan yapın; "portal" sitelerin kurulum sihirbazları yanında istenmeyen araç çubukları getirir. Kurulum ekranlarını hızlı hızlı "İleri"lemeyin, ek yazılım kutularının işaretini kaldırın.
Ergonomi ve güç ayarlarını kendinize göre düzenleyin. Ekran parlaklığını ortam ışığına göre ayarlayın, gece için sıcak renk modunu zamanlayın, ölçeklendirmeyi metin boyutuna göre seçin. Güç planında ekran kapanma ve uyku sürelerini gerçek kullanımınıza uydurun. Dokunmatik yüzey hassasiyeti, imleç hızı ve tuş tekrar gecikmesi gibi küçük ayarlar günlük konforu belirgin biçimde değiştirir; klavye ve fare kişiselleştirme ile ekran ayarları üzerine yazdıklarımız burada işe yarar.
Bir referans noktası bırakın. Her şey düzenlendikten sonra manuel bir sistem geri yükleme noktası oluşturun ve diskin o anki boş alanını not edin. İleride bir şey bozulduğunda ya da disk dolduğunda, "temiz hâl"in nasıl göründüğünü bilmek teşhisi kolaylaştırır.